30 vjet Pavarësi Monetare

30years
Zbulo me shume
governor

Anita Angelovska-Bezoska

Shënim i guvernatores së Bankës Popullore:

30 vjet nga pavarësia monetare

Këtë muaj shënojmë një jubile të rëndësishëm, përkujtim për ndërtimin e shetit tonë. Para 30 viteve, nën drejtimin e Komisionit për Pavarësi Monetare, u fut në përdorim valuta jonë kombëtare – denari. Në të njejtën kohë, u ngrit kuadri institucional i sistemit monetar – Banka Popullore filloi të funksionon si bankë qëndrore e pavarur.

Edhe pse relativisht bankë qendrore e re, në 30 vitet e shkuara, Banka Popullore u ballafaqua me një numër të madh sfidash, të cilave iu përgjigj me sukses. Vitet e para të pavarësisë monetare janë periudhë e hiperinflacionit, recesionit, nivelit të pamjaftueshëm të rezervave devizore, zhvlerësimit të vazhdueshëm të valutës vendase dhe paqëndrueshmërisë makroekonomike në përgjithësi.

Si përgjigje për këtë, në tetor të vitit 1995, u fut edhe strategjia monetare e kursit stabil devizor të denarit ndaj markës gjermane, ndërsa nga janari i vitit 2002, kursi i denarit u lidh me euron. Për strategjinë e kursit fiks, si atëher edhe tash ekziston konsesus se përfaqëson një nga shtyllat kyçe të stabilitetit të ekonomisë maqedonase. Gjatë viteve edhe përkrah shumë mundimeve, e ruajtëm stabilitetin që na është dhënë me mandat.

Stabiliteti i denarit dhe stabiliteti financiar janë ruajtur gjithashtu edhe në hovin e krizës më të mprehtë ekonomike, e shkaktuar nga pandemia e virusit kovid-19. Banka Popullore ishte një nga shtyllat që e mbajti stabilitetin e gjithë sistemit ekonomik, duke i realizuar objektivat mandatore, duke i dhënë mbështetje ekonomisë nëpërmjet politikave dhe masave të përshtatshme. Nuk do të gaboj nëse them se pas kësaj krize, u përforcuan edhe ekonomia edhe institucionet që janë pjesë e sistemit ekonomik. Banka Popullore edhe një herë e vërtetoi vendosmërinë për ta ruajtur stabilitetin e denarit dhe ai edhe në të ardhmën do të jetë “spiranca e stabilitetit të ekonomisë sonë”. Rezervat devizore mbahen vazhdimisht në nivel komfort, duke e garantuar me to stabilitetin e valutës. Sistemi bankar është pozicionuar i tëri në baza tregëtare dhe është stabil, likuid dhe i kapitalizuar mjaftueshëm, kështu që mund të ofrojnë mbështetje kreditore për veprimtaritë ekonomike. Lidhur me kuadrin e punës së sistemit bankar, kemi marrë mirënjohje të rëndësishme nga Bashkimi Europian që na ka vënë në listën e vetëm 26 shteteve tjera në botë, ku rregullativa dhe mbikëqyrja bankare përmbush standardet europiane.

Fitoret që arritëm gjatë 30 viteve të kaluara, në periudhat e krizave por edhe në periudhat e rritjes ekonomike, sigurisht se nuk do të kishin qenë të mundura pa kapitalin më të vlefshëm të Bankës Popullore – kapitali njerëzor. Gjatë viteve, përpjekjet e bankës qendrore kanë qenë të orientuara drejt regrutimit të kuadrove cilësore, zhvillimit të tyre dhe mësimi i vazhdueshëm gjatë karierës institucionale. Nuk do të jemë jomodeste nëse them se kuadrot tona vendosin standarde pune, jo vetëm në vendin tonë, por edhe më gjërë, që gjatë viteve është shënuar nëpërmjet mirënjohjeve të shumta. Këtu, dëshiroj të falënderoj për mbështetjen e fortë që e kemi nga institucionet financiare ndërkombëtare, të cilat së bashku me angazhimin tonë na mundësojnë të kemi një bërthamë profesionistësh me cilësi të lartë.

Jubileu i këtij viti – 30 vjet nga denari dhe 30 vjet nga pavarësia e bankës qëndrore, duhet të jetë krenari kombëtare për gjithë ne. Atë që ne si bankë qëndrore mund ta themi është se ne si bankë qëndrore do të vazhdojmë të jemi të përgaditur përballë të gjitha sfidave të ardhshme, duke garantuar stabilitetin e denarit dhe me atë edhe mirëqenien e shoqërisë tonë.

Historia

  • nbrm history

    23 prill viti 1992

    akademik Petar Hr. Ilievski dorëzoi një propozim deri tek Ksente Bogoev, Kryetar i AMSHA dhe anëtar i Komisionit për Pavarësi Monetare, monedha maqedonase të emërohet si “denar”.

  • nbrm history

    26 prill viti 1992

    Kuvendi i Republikës së Maqedonisë miratoi “Program Kundër Inflacionit” të propozuar nga Qeveria, më shumë ligje dhe vendime me të cilat e rrumbullaksoi procesin e pavarësimit monetr. Kryetari i Qeverisë, z. Nikolla Kljusev, nga foltorja e Kuvendit, zyrtarisht i prezantoi bonot me vlerë të emëruara si “denar”.

  • nbrm history

    27 prill viti 1992

    në “Gazetën Zyrtare të Republikës së Maqedonisë” (nr.26/92), u botuan ligjet dhe vendimet e miratuara në seancën e Kuvendit të Republikës së Maqedonisë më 26.4.1992, me të cilat u vendos kuadri ligjor i pavarësisë monetare.

    https://www.slvesnik.com.mk/Issues/1161D2A9DDC248379C62B9DEBEFEE552.pdf
  • nbrm history

    23 korrik viti 1992

    Këshilli i Bankës Popullore të Maqedonisë mori Vendim për prodhimin e kartëmonedhave dhe monedhave që janë valutë vendase – denar dhe filluan përgaditjet për shtypje dhe fartkëtim të denarëve maqedonas prej vitit 1993. I gjithë procesi mbaroi më 10.5.1993, kur edhe u lishuan në qarkullim si zëvendësim i bonove me vlerë.

Aktivitetet

19:00

Official ceremony for the 30-year anniversary of the monetary independence (by invitation)

9:30-10:00

Registration

10:00-10:15

Anita Angelovska Bezhoska, Governor of the National Bank of the Republic of North Macedonia, opening speech

10:15-11:30

Panel I: Building resilient economies in the context of recurrent shocks

This session should highlight the main challenges of policy makers in the current momentum, surrounded by uncertainty arising from the post-pandemic policy adjustments and escalation of the geopolitical risks in East Europe. It seems that one crisis is replacing the previous one, although of different nature and different impacts. The distinguished panelists will discuss how to build more resilient economies and how to tackle vulnerabilities.

Chair: Mario Holzner, Executive Director, Vienna Institute for International Economic Studies

Panelists:

  • Anita Angelovska Bezhoska, Governor, National Bank of the Republic of North Macedonia
  • Fatmir Besimi, Minister of Finance of the Republic of North Macedonia
  • Pierre Wunsch, Governor of the National Bank of Belgium
  • Boris Vujčić, Governor of the Croatian National Bank
  • Lilyana Pavlova, Vice President, European Investment Bank
  • Q&A session

11:30-12:00

Coffee break

12:00 – 13:30

Panel II: Is the financial sector fit for SME needs? How to improve access to finance for SMEs in the region?

This panel will cover the views of the private sector and international institutions on sources of financing in the post-pandemic period, as a crucial pillar of the economic recovery. Improving access to finance for the SMEs in the SEE region is another issue to be discussed in this framework.

Luca Gattini, Intro, Head of Unit, European Investment Bank

Chair: Debora Revoltella, Chief Economist, European Investment Bank

Panelists:

  • Gunter Deuber, Head of Research, Raiffeisen Bank International
  • Fabio Fornaroli, Head of CE&EE Corporates at UniCredit
  • Olivier De Boysson, Chief Economist Emerging Markets, SocGen
  • Chris Muyldermans, Head of EU affairs, KBC
  • Gligor Bishev, General Manager and Board President, Sparkasse Skopje, Erste Group Bank AG
  • Daniel Hardy, Professor, University of Vienna
  • Q&A session

13:30-13:45

Tobias Adrian,Financial Counsellor and Director of the Monetary and Capital Markets Department, IMF, speech

13:45-14:45

Lunch

14:45-16:00

Chair: Ana Mitreska, Vicegovernor, National Bank of the Republic of North Macedonia

14:45-14:50

Announcement of the Annual Award of the NBRNM for the best research paper in the field of macroeconomics and banking system written by a young researcher

14:50-15:10

Productivity and responses to the pandemic: firm-level evidence – Péter Harasztosi, Simon Savšek, EIB

15:10-15:30

Markups in the economy of the Republic of North Macedonia from macro and micro perspectives - Joana Madjoska, Marko Josimovski, Daniela Mamucevska Bojadjieva, Viktor Stojkoski

15:30-15:45

Dragan Tevdovski, Advisor to the Executive Director at the IMF,

15:45-16:00

Discussion

16:00

End of the first Conference day

10:00-11:30

Panel III: Stocktaking of financial stability issues in the post-pandemic “normal”

This panel should enlighten the financial stability issues in the post-pandemic “normal”, in view of the specifics of the pandemic crisis and its impact on banking and financial sector performances. The distinguished panelists will discuss the lessons from this crisis and eventual improvements in the regulation and monitoring tools in order to further strengthen the banking sector resilience.

10:00-10:15

Keynote lecture: José Manuel Campa, Chairperson of the European Banking Authority

10:15-11:30

Chair: Dubravko Mihaljek, Monetary and Economic Department, Bank for International Settlements

Panelists:

  • Octavian Armașu, Governor of National Bank of Moldova
  • Luc Dresse, Alternate Executive Director, IMF
  • Francis Malige, Managing Director, Financial Institutions EBRD
  • Vojtech Benda, Board member, Czech National Bank
  • Q&A session

11:30-12:00

Coffee break

12:00 – 13:30

Panel IV: Facing new central banking challenges: financial inclusion, digitalization and green finance

The dynamic changes in the financial system as well as the new global challenges resulted in continuous inserting of new central banking tasks. Within this section, the status and progress in facing some of the new challenges are going to be discussed, including the issue of their interaction with the other central banks objectives. Setting the floor for cooperation with all relevant stakeholders in view of increasing financial inclusion, the speed of digitalization in the financial sector and green finance initiatives is important issue for a meaningful progress.

Chair: Nikola Popovski, Board member, National Bank of the Republic of North Macedonia

Panelists:

  • Gent Sejko, Governor of the Bank of Albania
  • Mark Bowman, Vice President, Policy and Partnerships, EBRD
  • Birgit Niessner, Director of the Economic Analysis and Research Department, Oesterreichische Nationalbank
  • Marijana Mitrović Mijatović, Head of Financial Stability, Research and Statistics Department, Central Bank of Montenegro
  • Guido Clary, Head of Unit, Balkans Operations, EIB
  • Jean Pesme, Global Director, Finance, Competitiveness and Innovation, World Bank
  • Q&A session

13:30-13:45

Paul Hilbers, Executive Director, IMF, speech

13:45-14:45

Lunch

14:45-16:00

Research session II:

Chair: Aneta Krstevska, Chief Economist, National Bank of the Republic of North Macedonia

14:45-15:05

Getting Stronger After COVID-19: Nearshoring Potential in the Western Balkans – Econometric analysis of determinants of FDI - Branimir Jovanovic, Vienna Institute for International Economic Studies

15:05-15:25

How Do Firms Cope with Losses from Extreme Weather Events? - Emanuela Benincasa, Frank Betz, Luca Gattini, EIB

15:25-15:40

Borce Trenovski, Board member, National Bank of the Republic of North Macedonia/Faculty of Economics Skopje, Discussant

15:40-15:50

Discussion

15:50-16:00

Closing of the Conference